Cuneyt Ozdas Forum
Cuneyt Ozdas Forum
Home | Profile | Register | Active Topics | Members | Search | FAQ
Username:
Password:
Save Password
Forgot your Password?

 All Forums
 Türkçe - Genel
 Diger
 ana renkler
 New Topic  Reply to Topic
 Printer Friendly
Author  Topic Next Topic  

levent
Starting Member

Turkey
20 Posts

Posted - 27/05/2005 :  15:01:51  Show Profile  Visit levent's Homepage  Reply with Quote
merhabalar
sorunum cok onemli bisi diil bildiginiz bir kaynak yada vaktiniz varsa merak ettigim bir konu yanlizca ( kafama takildi aylar once hala takili duruyo bende bi soriim dedim )

simdi boyalarda ana renkler sari, kirmizi, mavi ( karmen kirmizi, limon sari, olgun sari gibi renklerde var karisimlarla elde edilemeyen )

Ama fizikte ana renkler yesil, kirmizi, mavi
fizik dogayla ilgili bisi olduguna gore neden yesil diilde sari kullaniyoruz boyalarda. (sari icine biras mavi ilave ediyorus ve yesil ortaya cikiyor yani kesinlikle sari bir ana renk ve kesinlikle yesil bir ara renk)

cisimlerin isigi emme miktarlari o cismin rengini belirler
bilgisine dayanarak boyalardaki bu farklilik kafami feci sekilde yordu
( boyalarin kimyasal karisimlar oldugunu ve nasilki hidrojen ve oksijen birlesiminden su ortaya cikiyosa burdada bu tur bir durum olabilecegini dusunsemde pek tatmin edici gelmedi bana bu fikrim)

...dolob...

Admin
Forum Admin

Turkey
649 Posts

Posted - 27/05/2005 :  17:16:30  Show Profile  Visit Admin's Homepage  Reply with Quote
Evet bu hep yanlis anlatilan bir konu. Daha önce renklerle ilgili bir kitap almistim, ressamlardan birisi yazmis. Orada bile kafa karistirici bir sekilde anlatilmis.

Bilebildigim kadariyla anlatmaya çalisayim:

Aslinda renk fiziksel bir olay degil; insan algisi ile ilgili biseydir. Isik denilen sey foton isimli parçaciklar ile iletilen elekromanyetik dalgalardir. Dalgalarin bir özelligi dalganin frekansidir (saniyede kaç kere titrestigi). Frekans ile ayni kapiya çikan bir baska özellik ise dalgalarin tepeleri arasindaki mesafedir ki buna dalga boyu denir. (Deniz dalgalarini gözünüzde canlandrin).



Bir tek fotonu salinarak giden bir parçacik gibi düsünebilirsiniz. Ancak bir isik (veya genel anlamda elektromanyetik dalga) üreticisi sadece belli bir hizda salinan (belli dalga boyunda) dalgalar üretmez: fotonlarin her biri farkli dalga boyuna sahiptir. Yine deniz dalgalarini düsünürseniz denizde de küçüklü büyüklü birçok dalga üst üste binmis sekildedir.

Elektromanyetik dalgalarin dalga boylari kilometreler mertebesinden (radyo dolgalari) milimetrenin milyarda birine (gamma isinlari)'na kadar degisiklik gösterir. Insan gözü bu genis araligin sadece çok dar bir alanina hassastir ve bu araliga görünür isik adi verilir. Bu aralik ortalama insanda 380-790 nanometre (milimetrenin milyonda biri) araligindadir.

Buraya kadar anlattiklarimizda hala renk olayi yok. sadece degisik boylarda dalgalardan ve insan gözünün bunlardan sadece çok azini algilayabildiginden bahsettik. Renk algisi biraz daha karisik bir süreç. onu da dilim döndügünce anlatmaya çalisayim:

Yine degisik boydaki dalgalardan olusan deniz yüzeyi benzetmesine dönelim. Diyelim ki biz bir deniz arastirmacisiyiz, o gün denizdeki dalgalarin nasil oldugunu ögrenmek istiyoruz. Bunun için 3 tane gözlemcimizin oldugunu düsünün. Bir gözlemci sadece küçük dalgalari (10cm-2m arasi) gözlemlesin, digeri orta (1m-5m) üçüncüsü ise büyük (3m-20m) dalgalari gözlemlesin. Dikkat edin bazi boydaki dalgalari birden fazla gözlemliyor.

1. 10cm - 2m
2. 1m - 5m
3. 3m - 20m

Simdi diyelim ki bugün denizde "sadece" 50cm'lik dalgalar var: her üç gözlemciye "dalga durumu nedir?" diye sorarsak sadece ilki "dalgali" diyecek, digerleri dalga yok diyecektir. Buradan biz denizin küçük dalgali oldugunu anlariz. Benzer sekilde sadece 10m'lik büyük dalgalar varsa o zaman da birinci ve ikinci gözlemciler "dalga yok" diyecek, üçüncüsü "dagla var" diyecektir. Ancak eger denizde sadece 1.5m'lik dalgalar var ise, o zaman birinci ve ikinci gözlemci olumlu yanit verecek, üçüncüsü olumsuz yanit verecektir (çünkü 1.5m lik dalgalari hem birinci hem de ikinci gözlemci gözlüyor).

Umarim buraya kadar hersey anlasiliyordur.

Simdi daha gerçekçi bir seneryoya bakalim, denizde hem 20cm hem 2m hem de 10m lik dalgalar olsun. Bu durumda her üç gözlemci de olumlu yanit verecektir. Eger denizde 10cm ve 2.5m'lik iki tip dalga varsa bu durumda yine sadece ilk ve ikinci gözlemci olumlu , üçüncüsü olumsuz yanit verecektir. Dikkat edin bu durum sadece 1.5m lik dalga durumu ile ayni cevabi verdi.

Yani özetlersek bu üç gözlemciden gelen cevaplara bakarak denizdeki dalga durumu hakkinda bilgimiz oluyor ama mesela su iki durumu birbirinden ayirt edemiyoruz
- sadece 1.5m lik dalgalar olmasi durumu
- 10cm ve 2.5m den olusan iki tip dalga olmasi durumu.

Insan gözü de benzer bir yapida çalisiyor; renksiz algi ile çubuk hücreleri bir kenra birakirsak, 3 tip renk algilayan hücre var. Bunlardan birincisi "kabaca" 380-500, ikincisi 460-620 üçüncüsü de 475-660 nm araliginda etkin sekide ölçüm yapiyor.



Insan renk algi sistemi göze gelen degisik dalga boylarindaki birçok fotondan olusan isigin, bu üç tip hücre tarafindan ölçülmesi sonucu çikan üç rakama bakarak isigi bir renk olarak algiliyor. Ancak atlanmamasi gereken kritik nokta su: yukarida gördügümüz gibi bazi degisik dalga kombinasyonlari, ayni ölçüm degerlerini üretiyor. Yani insan gözü bazi dagilimlar (kombinasyonlar) arasindaki farki anlayamiyor. insanin ayni renkmis gibi algiladigi farkli kombinasyonlara "metamer" deniliyor.

Buradan çikan sonuç su: ayni renk olarak algilanacak birçok degisik karisim yapmak mümkün. Iste "üç ana renk" karmasasi buradan çikiyor. Aslinda bana sorarsaniz temel ana renk diye bisey yok. seçtiginiz herhangi iki rengi karisrirarak bu iki renk arasindaki olasi tüm renklere ulasabilirsiniz (basit bir gradient). Seçtiginiz 3 rengi degisik oranlarda karistirarak da bu üç rengin belirleridigi üçgensel alan içerisinde kalan tüm renkleri elde edebilirsiniz. Benzer sekilde 4 yada daha fazla renk ile de köselerinde seçtiginiz renkler olan çokgen içerisindeki tüm renkleri alabilirsiniz. Bu olasi renk alanina "gamut" adi veriliyor.

mesela birkaç örnek:



Sonuca baglarsak:
1. bizim ayni renk dedigimiz cisimler aslinda degisik dalga dagilimlarina sahip olabililir ve diger canlilar tarafindan farkli oalrak algilanabilir (mesela bazi güvercin türleri 3 degil 12 degisik ölçüm yapiyor)
2. istediginiz 3 rengi degsik oranlarda karistirarak bu üçü arasindaki renkleri elde edebilirsiniz. Sari-mavi-kirmizi ya da yesil-turuncu-eflatun, vs olabilir
3. seçtiginiz bu renkler insan gözünde birbirinden ne kadar farkli ölçüm degerleri üretiyorsa o kadar genis bir yelpazeyi bunlari karistirarak elde edebilirsiniz
4. sadece 3 renk ile sinirli degiliz, istediginiz kadar rengi karistirabilirsiniz. Ama genelde ayni sonucu verecek 3lü karisim bulmak mümkün oldugu için daha kolay olan 3lü karisim tercih edilir
5. bir isik altinda ayni renk görünen iki cisim farkli isikta farkli renk görünebilir (bunun neden böyle oldugunu tam anlatmadim ama yine metamer ilkesine bagli)

Umarim simdi biraz daha netlesmistir durum. Dikkat etmeniz gereken bir önemli nokta: boyalar (pigmentler) çikartimsal (subtractive) çalisir, yani gelen isiktaki bazi renkleri sogurup yok eder. Isik kaynaklari ise artimsal (additive) davranir. Benim anlattiklarim additive davranis ile daha kolay anlasilabilir. boyalarda biraz daha karisiyor durum.

Umarim faydali olabilmisimdir.

Sevgiler

/Cuneyt
Go to Top of Page

levent
Starting Member

Turkey
20 Posts

Posted - 30/05/2005 :  14:18:39  Show Profile  Visit levent's Homepage  Reply with Quote
tesekkur ederim
oldukca aydinlatici oldu

...dolob...
Go to Top of Page

hanman
Starting Member

Turkey
20 Posts

Posted - 06/08/2005 :  18:14:09  Show Profile  Reply with Quote
ayni renk isik altinda ayni renk görünen iki cisim farkli renklerde olabilirler demissiniz herhalde gözün algi spektrumunun kisitli oldugunu kastettiniz yada ben yanlis anlamis olabilirim

Murat Bey neredesiniz

Edited by - hanman on 13/08/2005 19:36:48
Go to Top of Page

Admin
Forum Admin

Turkey
649 Posts

Posted - 16/08/2005 :  13:09:26  Show Profile  Visit Admin's Homepage  Reply with Quote
matematik kullanarak söyle anlatayim:

L1 bir isik kaynagi olsun. SL1(a) bu isik kaynaginin spektrumunu tanimlayan fonksiyon olsun. yani her "a" dalga boyu için isik kaynagindan çikan foton yogunlugu...

C1 bir cisim olsun. SC1(a) de bu cismin üzerine düsen fotonlari ne derecede yansittini dalgaboyuna göre veren fonksiyon olsun.

X(a), Y(a), Z(a) fonksiyonlari da insan görme sisteminin her bir dalgaboyu için ürettigi ve eyne gönderilen ölçüm degerleri olsun.

L1 isik kaynagindan çikip C1 cismine çarpip insan gözüne gelen fotonlarin beyne iletilmek üzere gözde olusturdugu 3 ölçüm degeri tüm "a" degerleri için

X1 = SL1(a0)*SC1(a0)*X(a0) + SL1(a1)*SC1(a1)*X(a1) + ....
Y1 = SL1(a0)*SC1(a0)*Y(a0) + SL1(a1)*SC1(a1)*Y(a1) + ....
Z1 = SL1(a0)*SC1(a0)*Z(a0) + SL1(a1)*SC1(a1)*Z(a1) + ....

Simdi yeni bir cisim alalim. Onun da yansitma fonksiyonu SC2(a) olsun. Ayni isik altinda insan algisi için ürettigi deger

X2 = SL1(a0)*SC2(a0)*X(a0) + SL1(a1)*SC2(a1)*X(a1) + ....
Y2 = SL1(a0)*SC2(a0)*Y(a0) + SL1(a1)*SC2(a1)*Y(a1) + ....
Z2 = SL1(a0)*SC2(a0)*Z(a0) + SL1(a1)*SC2(a1)*Z(a1) + ....

SC1 ve SC2 öyle iki fonksiyon olabilir ki aslinda birbirinden farkli olmalarina ragmen yukaridaki denklemlerde kullanildiiginda ayni X, Y ve Z degerlerini verebilirler. (yani X1=X2, Y1=Y2, Z1=Z2).

Ama denklemlerdeki SL1() fonksiyonu degistirilirse bu esitlik bozulabilir.

Bir uç nokta örnegi:
C1 sadece 650 ve 450nm fotonlari yansitan mor bir cisim, C2 de sadece 650 ve 550 nm yansitan turuncu bir cisim olsun. bu cisimler diger tüm dalga boylarindaki fotonlari sogursun.

L1 kirmizi lazer olsun (sadece 650nm dalgaboyunda fotonlar üretsin). Kirmizi lazer isiginda bu iki cisim de kirmizi görünür çünkü her ikisi de 650 nm'yi yansitir. Ama eger cisimeri 550nm'lik yesil bir lazerle aydinlatirsaniz o zaman C1 siyah görünürken C2 yesil görünecektir.

Sanirim biraz karisik oldu ama umarim açiklayici olmustur.

/Cuneyt
Go to Top of Page

suchka
Starting Member

1 Posts

Posted - 09/02/2008 :  13:55:23  Show Profile  Reply with Quote
elektro manyetik dalgalar#305;n grafi#287;i hakk#305;nda sorum.
mavi: dalga boyu 400nm, frekans#305; 620hz
k#305;rm#305;z#305;: dalga boyu 625nm, frekans#305; 405hz
#305;#351;#305;#287;#305;n h#305;z#305;n#305; sabit alsam c=300.000km/sec

dalga yüksekliklerini nas#305;l bulurum?
bu iki rengin dalga yükseklikleri farkl#305; m#305;d#305;r yoksa ayn#305; m#305;d#305;r?

lise fizik hocam bu sorumu okusa pe#351;ime dü#351;erdi heralde....insan unutuyor : )
Go to Top of Page

Admin
Forum Admin

Turkey
649 Posts

Posted - 18/02/2008 :  22:15:38  Show Profile  Visit Admin's Homepage  Reply with Quote
Merhaba,
önce bir düzeltme yapmam lazım
Mavi ışık: dalga boyu=400nm, frekansı=(300'000 km/s) / (400nm) = (300'000'000 m/s) / (0.0000004m) = 750'000'000'000'000 Hz = 750 THz

benzer şekilde kırmızı ışığın frekansı da 480 THz (Tera Hertz) çıkar.

Işığın dalga yüksekliğinden bahsetmek ne kadar doğru olur bilemiyorum. Sanırım en mantıklı yaklaşım ışık şiddetini dalga genliği olarak almak şeklinde olur (birimi candela). Işık şiddeti ise birim alana birim zamanda düşen enerji miktarını (foton sayısı x foton enerjisi) gösterir. Yani aslında kümülatif/istatistik bir değer.

Sanırım siz dalga genliğini mesafe cinsinden öğrenmek istiyorsunuz. Ben şimdiye kadar böyle bir fiziksel değerden söz edildiğini duymadım/okumadım. Ancak ışığı da içeren elektromanyetik alanlar karışık bir konu ve ancak oldukça garip olan Quantum teorileri ile açıklanabiliyor. Elektromanyetik alan enerji paketleri olan fotonlar biliyorsunuz hem parça hem de dalga dibi davranıyor. Yani aslında tam anlamıyla ikisi de değil. Bizim parçacık ya da dalga olarak adlandırmamız aslında karışık davranışlarını açıklamak için gündelik hayatta karşılaştığımız fiziksel şeylere benzetmeye çalışmamızdan kaynaklanıyor. Mesela ünlü Quantum fizikcisi Richard Feyman fotonların dalga değil (oldukça garip) parçacıklar olarak davrandığını savunuyor. Bu yüzden bir fotonun metre olarak genliğini söylemek mümkün olmayabilir, ola da bilir. Benim Quantum bilgim malesef burada bizi yarı yolda bırakıyor.

Sanırım bu soru lise fizik hocanızı da epeyce yorabilecek bir soru

/Cuneyt
Go to Top of Page
   Topic Next Topic  
 New Topic  Reply to Topic
 Printer Friendly
Jump To:
Cuneyt Ozdas Forum © 2000 - 2003 Cuneyt Ozdas Go To Top Of Page
This page was generated in 0.11 seconds. Snitz Forums 2000